Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα- Κυριακή των Βαΐων

«Τη επαύριον όχλος πολύς ο ελθών εις την εορτήν, ακούσαντες ότι έρχεται Ιησούς εις Ιεροσόλυμα, έλαβον τα βάια των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ και έκραζον ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»

Και την επόμενη ημέρα, ένα μεγάλο πλήθος, εκείνο που είχε έρθει στη γιορτή, όταν άκουσαν ότι ο Ιησούς έρχεται στα Ιεροσόλυμα, πήραν τα κλαδιά από τις φοινικιές, και βγήκαν σε προϋπάντησή του και έκραζαν: Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο βασιλιάς τού Ισραήλ.
Και ο Ιησούς, βρίσκοντας ένα γαϊδουράκι, κάθισε επάνω σ' αυτό, όπως είναι γραμμένο: «Μη φοβάσαι, θυγατέρα Σιών· δες, ο βασιλιάς σου έρχεται καθισμένος επάνω σε ένα πουλάρι γαϊδουριού».
Αυτά, όμως, δεν τα κατάλαβαν αρχικά οι μαθητές του· αλλά, όταν ο Ιησούς δοξάστηκε, τότε θυμήθηκαν ότι αυτά ήσαν γραμμένα γι' αυτόν, και αυτά έκαναν σ' αυτόν.
Το πλήθος που ήταν μαζί του έδινε, λοιπόν, μαρτυρία, ότι είχε φωνάξει τον Λάζαρο από το μνήμα και τον ανέστησε από τους νεκρούς·γι' αυτό και το πλήθος αυτό τον προϋπάντησε, επειδή  είχε ακούσει ότι έκανε αυτό το θαύμα.
Οι Φαρισαίοι, λοιπόν, είπαν αναμεταξύ τους: Βλέπετε ότι δεν ωφελείτε σε τίποτε; Δέστε, ο κόσμος πήγε πίσω του.

Η είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, ήταν μια πράξη προφητική, αλλά ταυτόχρονα και προκλητική. Ο Ιησούς προκάλεσε με την ταπεινή “επί πώλου όνου” , αλλά και θριαμβευτική είσοδό του στην Σιών το Ιουδαϊκό Ιερατικό κατεστημένο. Έτσι, η είσοδος στα Ιεροσόλυμα, είναι ταυτόχρονα και η είσοδος στα Άγια, φρικτά και σεπτά Πάθη Του.

Περιμένουμε και εμείς το Χριστό να περάσει...

Φοράμε καινούρια ρούχα, ανάβουμε κεριά, κάνουμε γιορτές, συγκινούμαστε, ενθουσιαζόμαστε. Αλλά  τον ακολουθούμε; Μήπως παραμένουμε στις εξωτερικές εκδηλώσεις; Μήπως μένουμε στην Κυριακή των Βαΐων και δεν τον ακολουθούμε στο μαρτύριο, στη θυσία, στο σταυρό;

Η πορεία του ανθρώπου στο μαρτύριο είναι ήσυχη, μυστική. Βιώνει τη χαρά της προσμονής και της συνάντησης με το Χριστό, μα δεν έχει σχέση η χαρά αυτή με τις εξωτερικές εκδηλώσεις που συνηθίζουμε. Είναι και αυτές απαραίτητες αλλά δεν είναι μόνο αυτές.

Αν πράγματι θέλουμε να πλησιάσουμε τον Χριστό, πρέπει να έχουμε διάθεση να βρεθούμε κοντά Του τη στιγμή της δόξας Του, να Τον ακολουθήσουμε, να μην Τον χάσουμε ούτε στιγμή από τα μάτια μας. Γιατί τελικά η θέληση μας λείπει, για όλα τα άλλα φροντίζει Αυτός. Τότε μόνο θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε ότι ο σταυρός και η Ανάσταση είναι πραγματικότητα για όλους τους ανθρώπους1.

1. http://www.madata.gr/index.php/33/18238.html

Η Ανάσταση του Λαζάρου

«Την ψυχωφελή, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, και την Αγίαν Εβδομάδα τον πάθους σον, αιτούμεν κατιδείν Φιλάνθρωπε …» Με αυτά τα λόγια του στιχηρού στον εσπερινό της Παρασκευής, πριν  την των Βαΐων, τελειώνει η Μεγάλη Σαρακοστή. Μπαίνουμε πια στην «Αγία Εβδομάδα», στην περίοδο του εορτασμού των παθών του Χριστού, του Θανάτου και της Αναστάσεως Του. Περίοδος που αρχίζει από το Σάββατο του Λαζάρου .

Τα γεγονότα της διπλής γιορτής, η ανάσταση του Λαζάρου και η είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, αναφέρονται στα λειτουργικά κείμενα σαν «προοίμιο του Σταυρού». Έτσι, για να καταλάβουμε καλύτερα αυτά τα γεγονότα, θα πρέπει να τα δούμε μέσα στα πλαίσια της Μεγάλης Εβδομάδας.

Το κοινό απολυτίκιο των δύο αυτών ημερών: «την κοινήν ανάστασιν προ του σου πάθους πιστούμενος, εκ νεκρών ήγειρας τον Λάζαρον, Χριστέ ο Θεός…» μας βεβαιώνει, με κατηγορηματικό τρόπο, για την αλήθεια της κοινής ανάστασης. Είναι πολύ σημαντικό ότι μια από τις μεγάλες γιορτές της Εκκλησίας μας, η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, γίνεται ο οδηγός στην πορεία μας μέσα στο σκοτάδι του Σταυρού. Έτσι το φως και η χαρά λάμπουν όχι μόνο στο τέλος της Μεγάλης Εβδομάδας αλλά και στην αρχή της. Το φως και η χαρά φωτίζουν αυτό το σκοτάδι και αποκαλύπτουν το βαθύ και τελικό νόημα του.

Όλοι όσοι είναι εξοικειωμένοι με την Ορθόδοξη λατρεία γνωρίζουν τον ιδιότυπο, σχεδόν παράδοξο, χαρακτήρα των ακολουθιών του Σαββάτου του Λαζάρου. Είναι, θα λέγαμε, Κυριακή και όχι Σάββατο, δηλαδή έχουμε μέσα στο Σάββατο αναστάσιμη ακολουθία. Ξέρουμε ότι το Σάββατο είναι βασικά αφιερωμένο στους τεθνεώτες και η Θεία Λειτουργία γίνεται στη μνήμη τους. Όμως το Σάββατο του Λαζάρου είναι διαφορετικό. Η χαρά που διαποτίζει τις ακολουθίες αυτής της ημέρας τονίζει ένα κεντρικό θέμα: την επερχόμενη νίκη του Χριστού κατά του Άδη.

Άδης είναι ο βιβλικός όρος που χρησιμοποιείται για να ορίσει το θάνατο με την παγκόσμια δύναμη του, που με τα αδιαπέραστα σκότη και τη φθορά καταπίνει κάθε ζωή και δηλητηριάζει ολόκληρο το σύμπαν. Αλλά τώρα, με την ανάσταση του Λαζάρου, ο «θάνατος αρχίζει να τρέμει». Ακριβώς από δω αρχίζει η αποφασιστική μονομαχία ανάμεσα στη Ζωή και το Θάνατο και μας προσφέρει το κλειδί για μια πλήρη κατανόηση του λειτουργικού μυστηρίου του Πάσχα.

Στην πρώτη Εκκλησία, το Σάββατο του Λαζάρου ονομαζόταν «αναγγελία του Πάσχα». Πραγματικά αυτό το Σάββατο αναγγέλλει, προμηνύει, το υπέροχο φως και τη γαλήνη του επομένου Σαββάτου, του Αγίου και Μεγάλου Σαββάτου, που είναι ημέρα του Ζωηφόρου Τάφου.

Το πρώτο μας βήμα ας είναι η προσπάθεια να καταλάβουμε το εξής: ο Λάζαρος, ο φίλος του Ιησού Χριστού, είναι η προσωποποίηση όλου του ανθρωπίνου γένους και φυσικά κάθε ανθρώπου ξεχωριστά . Η Βηθανία, η πατρίδα του Λαζάρου, είναι το σύμβολο όλου του κόσμου, είναι η πατρίδα του καθενός. Ο καθένας από μας δημιουργήθηκε να είναι φίλος του Θεού και κλήθηκε σ’ αυτή τη θεϊκή Φιλία που είναι η γνώση του Θεού, η κοινωνία μαζί Του, η συμμετοχή στη ζωή Του. «Εν αύτω ζωή ην, και η ζωή ην το φως των ανθρώπων» (Ιω. 1, 4). Και όμως αυτός ο φίλος (ο άνθρωπος), τον οποίο τόσο αγαπάει ο Θεός και τον οποίο μόνο από αγάπη δημιούργησε , δηλαδή τον έφερε στη ζωή, τώρα καταστρέφεται, εκμηδενίζεται από μια δύναμη που δεν τη δημιούργησε ο Θεός: το θάνατο . Ο Θεός συναντάει μέσα στον κόσμο, που Αυτός δημιούργησε, μια δύναμη που καταστρέφει το έργο Του και εκμηδενίζει το σχέδιο Του. Έτσι ο κόσμος δεν είναι πια παρά θρήνος και πόνος, δάκρυα και θάνατος.

Πως είναι δυνατόν αυτό; Πως συνέβηκε κάτι τέτοιο; Αυτά είναι ερωτήματα που διαφαίνονται στη λεπτομερή διήγηση που κάνει ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιο του για τον Ιησού Χριστό όταν έφτασε στον τάφο του φίλου Του Λαζάρου. «Που τεθείκατε αυτόν; λέγουσι αυτώ · Κύριε έρχου και ίδε. Εδάκρυσεν ο Ιησούς». (Ιω. 11, 35). Γιατί, αλήθεια, ο Κύριος δακρύζει βλέποντας το νεκρό Λάζαρο αφού γνωρίζει ότι σε λίγα λεπτά ο ίδιος θα του δώσει ζωή; Μερικοί Βυζαντινοί υμνογράφοι βρίσκονται σε αμηχανία σχετικά με το αληθινό νόημα αυτών των δακρύων. Μιλάνε για δάκρυα που χύνει η ανθρώπινη φύση του Χριστού, ενώ η δύναμη της ανάστασης ανήκει στη θεϊκή Του φύση. Η Ορθόδοξη όμως Εκκλησία μας διδάσκει ότι όλες οι πράξεις του Χριστού ήταν «Θεανδρικές», δηλαδή θεϊκές και ανθρώπινες ταυτόχρονα. Οι πράξεις Του είναι πράξεις ενός και του αυτού Θεού-Ανθρώπου, του σαρκωμένου Υιού του θεού. Αυτός, λοιπόν, που δακρύζει δεν είναι μόνο Άνθρωπος αλλά και Θεός, και Αυτός που καλεί το Λάζαρο να βγει από τον τάφο δεν είναι μόνο Θεός αλλά και Άνθρωπος ταυτόχρονα. Επομένως αυτά τα δάκρυα είναι θεία δάκρυα. Ο Ιησούς κλαίει γιατί βλέπει το θρίαμβο του θανάτου και της καταστροφής στον κόσμο το δημιουργημένο από τον Θεό.

«Κύριε, ήδη όζει…», λέει η Μάρθα και μαζί της o ι παρεστώτες Ιουδαίοι, προσπαθώντας να εμποδίσουν τον Ιησού να πλησιάσει το νεκρό. Αυτή η φοβερή προειδοποίηση αφορά ολόκληρο τον κόσμο, όλη τη ζωή. Ο Θεός είναι η ζωή και η πηγή της ζωής. Αυτός κάλεσε τον άνθρωπο να ζήσει μέσα στη θεία πραγματικότητα της ζωής και εκείνος τώρα «όζει» (=μυρίζει άσχημα). Ο κόσμος δημιουργήθηκε να αντανακλά και να φανερώνει τη δόξα του Θεού και εκείνος «όζει»…

Στον τάφο του Λαζάρου ο Θεός συναντά το Θάνατο, την πραγματικότητα που είναι αντι-ζωή, που είναι διάλυση και απόγνωση. Ο Θεός συναντά τον εχθρό Του, ο οποίος του απέσπασε τον κόσμο Του και έγινε ο ίδιος «άρχων του κόσμου τούτου». Και όλοι εμείς που ακολουθούμε τον Ιησού Χριστό καθώς πλησιάζει στον τάφο του Λαζάρου, μπαίνουμε μαζί Του στη «δική Του ώρα» («ιδού ήγγικεν η ώρα…») · στην ώρα για την όποια πολύ συχνά είχε μιλήσει και την είχε παρουσιάσει σαν το αποκορύφωμα, το πλήρωμα ολοκλήρου του έργου Του.

Ο Σταυρός, η αναγκαιότητα του και το παγκόσμιο νόημα του αποκαλύπτονται με την πολύ σύντομη φράση του Ευαγγελίου: «και εδάκρυσεν ο Ιησούς…». Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί δάκρυσε : αγαπούσε το φίλο Του Λάζαρο και γι’ αυτό είχε τη δύναμη να τον φέρει πίσω στη ζωή. Η δύναμη της Ανάστασης δεν είναι απλά μια θεϊκή «δύναμη αυτή καθ’ εαυτή», αλλά είναι δύναμη αγάπης, ή μάλλον η αγάπη είναι δύναμη.

Ο Θεός είναι Αγάπη και η Αγάπη είναι Ζωή. Η Αγάπη δημιουργεί Ζωή… Η Αγάπη, λοιπόν, είναι εκείνη που κλαίει μπροστά στον τάφο και η Αγάπη είναι εκείνη που επαναφέρει τη ζωή. Αυτό είναι το νόημα των θεϊκών δακρύων του Ιησού. Μέσα απ’ αυτά η αγάπη ενεργοποιείται και πάλι - αναδημιουργεί, απολυτρώνει, αποκαθιστά τη σκοτεινή ζωή του ανθρώπου: «Λάζαρε, δεύρο έξω!..» Προσταγή απολύτρωσης. Κάλεσμα στο φως. Ακριβώς γι’ αυτό το Σάββατο του Λαζάρου είναι το προοίμιο και του Σταυρού, σαν τη μέγιστη θυσία της αγάπης, και της Ανάστασης, σαν τον τελικό θρίαμβο της αγάπης.

Το κείμενο είναι του Πρωτοπρεσβυτέρου Αλεξάνδρου Σμέμαν, Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ, Σύντομη λειτουργική εξήγηση των ημερών της Μεγάλης Εβδομάδας. Εκδόσεις Ακρίτας 1990 και υπάρχει δημοσιευμένο στο: http://vatopaidi.wordpress.com/2009/04/10/%CF%83%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BB%CE%B1%CE%B6%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%85/ καθώς και στη διεύθυνση:

 http://www.agiooros.net/modules.php?name=News&file=article&sid=369

• Είναι ένα κείμενο που αναπαριστά  με γλαφυρό τρόπο, τη σπουδαιότητα της Ανάστασης του Λαζάρου, ως προοιμίου της Ανάστασης του Κυρίου και το θρίαμβο πάνω στο μεγαλύτερο εχθρό του ανθρώπου, το θάνατο.
• Αφιερώνεται στη μνήμη του εκλιπόντος φίλου Νικολάου Ντάλντα, ο οποίος “εκοιμήθη εν ειρήνη” πριν ένα ακριβώς χρόνο.

Στη μνήμη ενός εξαιρετικού ανθρώπου

• Το Σάββατο του Λαζάρου, συμπληρώνεται ένας χρόνος από τότε που έφυγε από κοντά μας, τόσο πρόωρα, ο αγαπημένος φίλος, εξαιρετικός συνάδελφος και αξιόλογος πανεπιστημιακός δάσκαλος, ο Νίκος Ντάλντας.

• Στον Ιερό Ναό της Οσίας Ξένης (Χαριλάου-γήπεδο Άρη) θα τελεστεί στις 9.30 το πρωί του Σαββάτου, επιμνημόσυνη δέηση για τον εκλιπόντα.

• Μπορεί ο Νίκος να έφυγε από κοντά μας, θα ζει πάντα όμως στις αναμνήσεις και θα μνημονεύεται στις προσευχές όλων αυτών που τον θυμούνται με αγάπη.

• Οι κεκοιμημένοι αδελφοί μας, οι οποίοι ανήκουν στην θριαμβεύουσα Εκκλησία, εύχονται για όλους εμάς προς τον Κύριο. Για τους ζωντανούς που αγωνίζονται στη γη και ανήκουν στη στρατευόμενη Εκκλησία. Εμείς, οι πιστοί όμως, από τη γη προσευχόμαστε και παρακαλούμε τον μεγάλο Κριτή για ανάπαυση των ψυχών των κεκοιμημένων αδελφών μας.

• Η προσευχή μας για τους κοιμηθέντες δεν είναι θρήνος γιατί το φως που εκπέμπει το Σάββατο του Λαζάρου και η χαρμόσυνος ειρήνη του Μεγάλου Σαββάτου δίνουν διαφορετικό νόημα στις προσευχές μας για τους κοιμηθέντες.

• Με την Ανάσταση του Κυρίου, ο θάνατος νικήθηκε, καταστράφηκε, έχασε το κεντρί του, έγινε ο ίδιος ο θάνατος είσοδος στην καινή «εν Χριστώ» ζωή.

17 Μαρτίου. Οσίου Αλεξίου σήμερον.

Σήμερον 17 η Μαρτίου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του οσίου Αλεξίου, του ανθρώπου του Θεού.

Απολυτίκιο.
Εκ ρίζης εβλάστησας, περιφανούς και κλεινής, εκ πόλεως ήνθησας, βασιλικής και λαμπράς, Αλέξιε πάνσοφε, πάντων δ' υπερφρονήσας ως φθαρτών και ρεόντων, έσπευσας συναφθήναι, τω Χριστώ και Δεσπότη. Αυτόν ουν εκδυσώπει αεί, υπέρ των ψυχών ημών.

Κοντάκιον.
Αλεξίου σήμερον του πανολβίου, εορτήν την πάνσεπτον, επιτελούντες ευσεβώς, αυτόν υμνήσωμεν λέγοντες, χαίροις Οσίων τερπνόν εγκαλλώπισμα.

Περισσότερα για το συναξάρι του οσίου Αλεξίου, μπορείτε να δείτε στο:

http://professeur-alex.blogspot.com/2008/03/blog-post_17.html

http://imagd.blogspot.com/2009/03/blog-post_16.html

http://iereasanatolikisekklisias.blogspot.com/2009/03/blog-post_16.html

http://www.xfe.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=289

Η αγάπη δε γνωρίζει όρια

Το παραπάνω video το είδα στο http://troktiko.blogspot.com/2009/03/video_12.html
και πραγματικά με συγκλόνισε...

Τομογραφίες αποκαλύπτουν την κατοικία του Θεού στον εγκέφαλο;

Σύμφωνα με το άρθρο, η πίστη φαίνεται ότι βασίζεται σε περιοχές του εγκεφάλου που εξελίχθηκαν για άλλες λειτουργίες

Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις συνδέονται με περιοχές του εγκεφάλου που εμφανίστηκαν σχετικά πρόσφατα στην ανθρώπινη εξέλιξη, όπως αυτές που σχετίζονται με τη φαντασία, τη μνήμη και την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα και τις προθέσεις των άλλων, δείχνει μελέτη Αμερικανών νευροεπιστημόνων.
Ο Δρ Τζόρνταν Γκράφμαν και οι συνεργάτες του στο Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογικών Διαταραχών των ΗΠΑ θεωρούν ότι η εμφάνιση της θρησκείας βασίστηκε σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες εξελίχθηκαν για να επιτελούν καθημερινές λειτουργίες που αφορούν την ερμηνεία του κόσμου και των προθέσεων των άλλων ανθρώπων.
Ο ερευνητές υποψιάζονται όμως ότι αυτή η πίστη σε μια ανώτερη δύναμη ευνοήθηκε στη συνέχεια από τη φυσική επιλογή επειδή βοηθά τους ανθρώπους να επιβιώσουν -σύμφωνα με αυτή τη δαρβινική λογική, αν ένας πιστός μπορεί να ξεπερνά καλύτερα τις δυσκολίες της ζωής σε σχέση με έναν «άπιστο», τα γονίδιά του θα υπερισχύσουν κατά την εξέλιξη.
Τα αποτελέσματά της μελέτης «δείχνουν ότι συγκεκριμένα συστατικά της θρησκευτικής πίστης βασίζοντα σε γνωστά εγκεφαλικά κυκλώματα, και υποστηρίζουν τις σύγχρονες ψυχολογικές θεωρίες που εντάσσουν τη θρησκευτική πίστη σε εξελικτικά προσαρμοστικές γνωσιακές λειτουργίες» σχολίασε ο Δρ Γκράφμαν στο περιοδικό New Scientist.
Τομογραφίες
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την τεχνική του λειτουργικού μαγνητικού συντονισμού (fMRI, μια παραλλαγή της μαγνητικής τομογραφίας) για να εξετάσουν τους εγκεφάλους 40 πιστών την ώρα που απαντούσαν σε ερωτήματα θρησκευτικής φύσης. Όλοι τους πίστευαν σε μονοθεϊστικές θρησκείες όπως ο χριστιανισμός, ο ισλαμισμός και ο ιουδαϊσμός.
Τα ερωτήματα που τέθηκαν στους εθελοντές αφορούσαν τρεις βασικές παραμέτρους της θρησκευτικής πίστης -τις παρεμβάσεις ή μη του Θεού στα εγκόσμια (πχ «Ο Θεός είναι απομακρυσμένος από τον κόσμο»), τη συναισθηματική κατάσταση του Θεού («Ο Θεός είναι οργισμένος») και τις αφηρημένες θρησκευτικές εικόνες και διατυπώσεις («Ο Ιησούς είναι υιός του Θεού»).
Η ανάλυση έδειξε ότι ο εγκέφαλος αντιμετωπίζει το Θεό περίπου όπως αντιμετωπίζει και τους ανθρώπους: για να μπορέσουν να απαντήσουν στις ερωτήσεις, οι εθελοντές χρησιμοποίησαν διάφορες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη λεγόμενη «Θεωρία του Μυαλού» -δηλαδή την ικανότητα των ανθρώπων να αντιλαμβάνονται ότι οι άλλοι άνθρωποι μπορούν να έχουν τις δικές τους σκέψεις και προθέσεις.
«Η θρησκεία δεν αποτελεί μια ειδική περίπτωση ενός συστήματος πεποιθήσεων, αλλά εξελίχτηκε μαζί με τις άλλες πίστεις και γνωσιακές ικανότητες του ανθρώπου» τονίζει ο Δρ Γκράφμαν, ο οποίος δηλώνει ότι πιστεύει στο Θεό.
Πάντως η μελέτη, που δημοσιεύεται στο Proceedings of the National Academy of Sciences, δεν επαρκεί ως απόδειξη για τη θεωρία του Γκράφμαν ότι η θρησκεία προσφέρει εξελικτικό πλεονέκτημα.
Φαίνεται ωστόσο να διαψεύδει την παλαιότερη άποψη ότι ο Θεός «κατοικεί» σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, αφού τα «κυκλώματα» του Θεού στον εγκέφαλο αποδεικνύονται πολλά και διάχυτα.

Το άρθρο αναρτήθηκε στο portal www.in.gr στο Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ. Παρουσιάζεται χωρίς κανένα σχόλιο.

8 Μαρτίου:Παγκόσμια ημέρα για τη γυναίκα

Η θέση της γυναίκας στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας!

Γιορτάζουν, οι γυναίκες!

Μια ημέρα αρκεί;

Μια ημέρα μόνο;

Από τα πρώτα βήματά μας στη ζωή, ο πολιτισμός μέσα στον οποίο ζούμε και αναπτυσσόμαστε, μας διδάσκει κάποιους ρόλους, ανδρικούς και γυναικείους αντίστοιχα. Με τον τρόπο αυτό μαθαίνουμε να πορευόμαστε στη ζωή ευχαριστημένοι και επαρκείς με την «ταυτότητα» μας, την ανδρική ή τη γυναικεία. Τα μηνύματα ζωής που μεταφέρει η Αγία Γραφή ως προς το ζήτημα των δύο φύλων, και ιδιαίτερα τη θέση της γυναίκας, ερευνήθηκαν από τους Πατέρες, διατυπώθηκαν και διαμορφώθηκαν από τις Οικουμενικές και Τοπικές Συνόδους της Εκκλησίας

Παλαιά Διαθήκη

«Καί εἶπεν κύριος ὁ Θεός, οὐ καλόν εἶναι τόν ἄνθρωπον μόνον. Ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθόν κατ' αὐτόν». Βοηθός, στην προκειμένη περίπτωση δε σημαίνει δευτερεύων ή μικρότερης σημασίας παράγων σε μια οποιαδήποτε δημιουργία ή στη ζωή. Είναι εκείνο το νέο πρόσωπο (η Εύα), που συμπληρώνει τη φύση του άνδρα (Αδάμ), είναι αυτή η ίδια φύση «ἡ αὐτή σάρξ». Η γυναίκα και ο άνδρας ταυτίζονται αλλά συγχρόνως διαφοροποιούνται. Ταυτίζονται επειδή δημιουργήθηκαν «κατ' εἰκόνα καί καθ' ὁμοίωσιν», επειδή βρίσκονται σε μια αμοιβαία συμπλήρωση, σύμφωνα με το πρότυπο της αγίας Τριάδος. Διαφοροποιούνται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους ιδιώματα, τα οποία ούτε εναλλάσσονται ούτε ανταλλάσσονται. Αυτή η διαφοροποίηση ζητεί και αποβλέπει σε μια φυσική ενότητα των φύλων, η οποία θεωρείται πηγή ζωής για τον άνθρωπο και δε σημαίνει αντίθεση ή υποταγή. Η ιστορική έπειτα τάξη ως προς τη δημιουργία (ο άνδρας πρώτος και η γυναίκα δεύτερη) δεν αίρει την ισοτιμία, γιατί αποτελούν τον ένα άνθρωπο. Αλλά και η πτώση, που οδήγησε στην υποταγή της γυναίκας στον άνδρα, δεν περιορίζεται ιστορικά μόνο στη γυναίκα, αλλά περιλαμβάνει και τον άνδρα.

Αρχαιότητα

Αντιθέτως η στάση της αρχαιότητας απέναντι στη γυναίκα θα μπορούσε να συνοψιστεί στους λόγους του Δημοσθένη «Τάς μέν γάρ ἑταίρας ἡδονῆς ἕνεκα ἔχομεν, τάς παλλακάς τῆς καθ' ἡμέραν θεραπείας του σώματος, τάς δέ γυναῖκας του παιδοποιεῖσθαι γνησίως καί τῶν ένδον φύλακα πιστήν ἔχειν» (Δημοσθένους Λόγοι Κατά Νεαίρας). Οι γυναίκες εξοστρακίστηκαν από τη δημόσια και πολιτική ζωή, περιοριζόμενες στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή. Στην αρχαία Ελλάδα αντιμετωπίζονταν ως υποδεέστερες. Επικρατούσε η αντίληψη ότι «ἡ θήλεια φύσις ἐστί πρός ἀρετή χεῖρον τῆς τῶν ἀρρένων» (Πλάτωνα Νόμοι) και ότι «τό ἄρρεν πρός τό θῆλυ φύσει τό μέν κρεῖττον τό δέ χεῖρον, καί τό μέν ἄρχον τό δέ ἀρχόμενον» (Αριστοτέλη Πολιτικά). Αυτό το γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζεται και σε ολόκληρο τον ελληνικό πολιτισμό, ήταν μία νοοτροπία, ένα πρότυπο βαθιά ριζωμένο στους νόμους και στα έθιμα των κοινωνιών αποκλείοντας σχεδόν ολοκληρωτικά τη γυναίκα από τα επιτεύγματά του. Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη γυναικείων θεοτήτων αποτελεί την παραδοξότερη αντινομία του αρχαίου κόσμου. Η γυναίκα, που δεν επιτρέπεται να συμμετέχει στην κοινωνική και πολιτική ζωή, που δεν μπορεί να λατρεύει το Θείο ελεύθερα με τον άνδρα, στήνεται στο βωμό και λατρεύεται από τον άνδρα ως θεά.

Αλλά και σε άλλους λαούς και πολιτισμούς, η θέση της γυναίκας ήταν ακόμη πιο τραγική, μη έχοντας κανένα νομικό δικαίωμα, αποτελώντας ουσιαστικά, «περιουσία» του συζύγου της. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε και τις κοινωνικές «πληγές» της πολυγαμίας, της «ιερής πορνείας», της δημόσιας πορνείας, που κατέτρωγαν την καρδιά του αρχαίου κόσμου, αποτελώντας ταυτόχρονα και βασικό πολιτιστικό στοιχείο. Η άνιση αυτή μεταχείριση μέσα στις ανδροκρατούμενες χιλιετίες, οπωσδήποτε στηρίχτηκε σε κάποιο είδους παραλογισμό, ο οποίος συνοψιζόταν στην αντίληψη ότι οι άνδρες διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο μέσα στην κοινωνία και στον πολιτισμό, ενώ οι γυναίκες προορίζονται μόνο για δευτερεύοντες περιφερειακούς ρόλους.

Καινή Διαθήκη

Τελείως αντίθετη παρουσιάζεται η θέση της γυναίκας στο Χριστιανισμό. Ήδη στην Παλαιά Διαθήκη τονίζεται ότι η γυναίκα, όπως και ο άνδρας πλάστηκαν «κατ' εἰκόνα Θεοῦ» ο οποίος «ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς», δίνοντας ένα καινούριο ελπιδοφόρο μήνυμα για την αξία και την ισοτιμία των προσώπων. Η φράση αυτή δεν είναι απλώς μια θεωρητική διακήρυξη. Ο χριστιανισμός άλλαξε καθοριστικά και ολοκληρωτικά τη θέση της γυναίκας. Η ηθική κατάσταση της εποχής και η αντίληψη για την αξία του ανθρώπου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, παρά τις δυσχέρειες που συνάντησε ο Χριστιανισμός, αποτέλεσε για τους «ἐν σκότει καί σκιά θανάτου καθημένους», μια πραγματική αποκάλυψη. Μια αποκάλυψη για ένα διαφορετικό τρόπο σχέσεων κοινωνίας, τρόπο ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά και συνύπαρξης. Η «ανόρθωση» της γυναίκας, μέσα στο χριστιανισμό, ξεκινάει από την απόφαση του Θεού να δανειστεί σάρκα και οστά από παρθένο κόρη, για να ντύσει τη θεότητα του Υιού Του, καταξιώνοντας τη γυναίκα ακόμη περισσότερο. Στο πρόσωπο της Θεοτόκου Μαρίας ενσαρκώνεται η ιδανική προπτωτική γυναίκα, θαυμαστή, ώστε να ξεπερνά τους αγγέλους και να καθίσταται η «Πλατυτέρα τῶν οὐρανῶν». Ο Ιησούς Χριστός δε νομοθέτησε ειδικά για τη γυναίκα καινούρια πράγματα. Δέχτηκε κοντά του γυναίκες, η διδασκαλία του απευθύνθηκε εξ ίσου και σε αυτές, συνομίλησε μαζί τους και αποκαλύφθηκε μπροστά τους, όπως στο διάλογο με τη Σαμαρείτισσα, γυναίκες ήταν εκείνες που είχαν την τιμή να αναγγείλουν το μήνυμα της Ανάστασης. Ο Απόστολος Παύλος μας διδάσκει ότι στο σώμα του Χριστού, στην Εκκλησία, «οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ» (Γαλ. 3,28). Η καινούρια και ριζοσπαστική αυτή θέση που χαρακτηρίζει την πρακτική και τη θεολογία της Εκκλησίας είναι η υπέρβαση όλων των διακρίσεων. Έτσι, ο άνδρας και η γυναίκα, ως μέλη του ιδίου σώματος ενώνονται μεταξύ τους και μαζί με τη Θεία Κεφαλή του σώματος σε μια «ἐν Χριστῷ» ζωή, με την ζωοποιό ενέργεια της Θείας Χάριτος.

Παρόλα αυτά ήταν ευρύτατα διαδεδομένη η αντίληψη ότι ο χριστιανισμός, και ως Ορθοδοξία, τήρησε μια υποτιμητική στάση και σε αρκετές περιπτώσεις αντίθετη από τη στάση του Κυρίου απέναντι στη γυναίκα, μεταφέροντας με τον τρόπο αυτό κοινωνικά προβλήματα και αντιλήψεις στην εκκλησιαστική ζωή.

Εκκλησία

Η άποψη αυτή ενισχυόταν από τον περιορισμό της γυναίκας σε παθητικό ρόλο στην εκκλησιαστική ζωή. Ο παθητικός αυτός ρόλος, δεν εμπόδισε την ένταξή της γυναίκας σε πνευματικούς θεσμούς που επηρέασαν τη ζωή της Εκκλησίας. Έτσι η ένταξή της στα «τάγματα τῶν παρθένων» και των «χηρῶν των πρώτων χριστιανικών χρόνων, στο θεσμό των διακονισσών, στην αναζήτηση του Θεού στο μοναχισμό, θεωρήθηκε και κατανοήθηκε στη θεολογική σκέψη, ως ένας τρόπος απεξάρτησης και απελευθέρωσης από τα κοινωνικά στερεότυπα, τα οποία τη συνέδεαν με την εξουσία και την κυριαρχία του άνδρα. Ο περιορισμός αυτός όμως δεν ήταν αποτέλεσμα υποτίμησης της γυναικείας φύσης, αλλά φαίνεται ότι επιβλήθηκε για ιστορικούς λόγους και από εσωτερικές, πνευματικές ανάγκες της Εκκλησίας. Αυτή τη θεμελιακή θέση της γυναίκας στην ιστορία της θείας Οικονομίας, που η ανδροκρατούμενη κοινωνία άλλοτε την αμαυρώνει και άλλοτε την κάνει να φαίνεται λαμπρότερη, αναδείχτηκε ακόμη περισσότερο και ρίζωσε μέσα στο σώμα της Εκκλησίας, αφού οι διακονίες και τα αξιώματα συμπληρώνονται εντός της με αμοιβαίο τρόπο: «[…]πᾶν τὸ σῶμα συναρμολογούμενον καὶ συμβιβαζόμενον διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας κατ' ἐνέργειαν ἐν μέτρῳ ἑνὸς ἑκάστου μέρους τὴν αὔξησιν τοῦ σώματος ποιεῖται εἰς οἰκοδομὴν ἑαυτοῦ ἐν ἀγάπῃ».

Η γνησιότητα όμως της χριστιανικής αγάπης και κατ’ επέκταση η γνησιότητα του ορθόδοξου ήθους, επηρεάστηκε μέσα στο πέρασμα των χρόνων από ιστορικοκοινωνικές επιδράσεις, που διαμόρφωσαν μια νοοτροπία έξω από την ευχαριστιακή ζωή της Εκκλησίας. Για το λόγο αυτό, πρώτιστα, η Εκκλησία αποβλέπει στην εφαρμογή της διδασκαλίας στην πράξη από τους πιστούς, αφού «ἡ πίστις, ἐάν μή ἔχῃ ἔργα, νεκρά ἐστίν».

Οι Ιεροί κανόνες

Οι Κανόνες, οι οποίοι θεσπίστηκαν από την Εκκλησία σχετικά με τη θέση της γυναίκας, έχουν τη μορφή συμβουλών, προτροπών, απαγορεύσεων ή εξαιρέσεων. Είναι χαρακτηριστική η διαπίστωση ότι οι απαγορεύσεις υπερισχύουν των δικαιωμάτων. Εκτός αυτού, η γυναίκα αντιμετωπίζεται όσο πιο συχνά γίνεται σε συνάρτηση με τον άνδρα. Μπορεί να γίνει το αντικείμενο των Κανόνων, των οποίων ο άνδρας είναι πότε το υποκείμενο και πότε το μέσον.

Η θέση της γυναίκας στην κοινωνική ζωή με το ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στο ιερό μυστήριο της ένωσης των φύλων, το γάμο, τη μητρότητα, την ανατροφή των παιδιών, μαζί με όλες τις στρεβλώσεις (άμβλωση, διγαμία, πολυγαμία, μοιχεία, διαζύγιο) που απορρέουν από την κοινωνικοποίηση του ανθρώπου και ειδικότερα της γυναίκας, αποτέλεσαν αντικείμενο κανονιστικών διατάξεων από την πλευρά της Εκκλησίας. Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμη και η εμφάνισή της (ένδυση, κόμη) οδηγούν σε συμβουλές, προτροπές και απαγορεύσεις, με μια μέθοδο και ένα τρόπο, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ανελεύθερος, ανελαστικός ή και καταπιεστικός. Παρατηρούμε ότι οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις των Πατέρων της Εκκλησίας, οι οποίοι δείχνουν άλλοτε να συγκλίνουν, άλλοτε να αντιφάσκουν και άλλοτε να αποστασιοποιούνται στα θέματα που αφορούν τη γυναίκα, θεωρούνται απόλυτα φυσιολογικές, εφόσον έζησαν και έγραψαν κάτω από συγκεκριμένες κοινωνικοϊστορικές συνθήκες, χωρίς όμως να κάνουν την παραμικρή παραχώρηση στη διδασκαλία του Κυρίου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι προσπάθησαν να βρουν έναν παιδαγωγικό τρόπο, ώστε να υπερβούν όλες τις αρνητικές συγκυρίες, συμβάλλοντας στη μεταμόρφωσή της κοινωνίας γενικότερα. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει « Άντρες ήταν αυτοί που έκαμαν τους νόμους, γι’ αυτό η νομοθεσία είναι εναντίον των γυναικών». Ακόμη, προτρέπουν στην πρώτη ισονομία και όχι την τελευταία διαίρεση, όχι στο νόμο του ισχυρού, αλλά στο νόμο του δημιουργού( δηλ. του Θεού).

Σήμερα,

μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, με την αρχή της «πρός ἀλλήλους ἀγάπης», αναγνωρίστηκε η ανθρώπινη αξία της γυναίκας και αμβλύνθηκαν, αλλά δεν εξαλείφθηκαν  οι κάθε είδους προκαταλήψεις και αγκυλώσεις.

Μετά από εκατοντάδες χρόνια, η ισότητα μεταξύ αντρών και γυναικών αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα σε κάθε δημοκρατία και ως τέτοιο μας αφορά όλους. Αντικρίσαμε το ξημέρωμα μιας νέας χιλιετίας κι όμως, το μισό του πληθυσμού της γης, οι γυναίκες, δεν έχει ακόμα καταφέρει να κατακτήσει το «μισό του ουρανού» που δικαιούται.
Γι’ αυτό η Διεθνής ημέρα της Γυναίκας γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου, σε ανάμνηση μιας μεγάλης εκδήλωσης διαμαρτυρίας που έγινε στις 8 Μαρτίου του 1857 από εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη, οι οποίες ζητούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Ο ΟΗΕ καθιέρωσε το 1977 την 8 η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας και την Διεθνή Ειρήνη.

Μα μόνο μια μέρα οφείλουμε να θυμόμαστε και να τιμούμε τη γυναίκα άραγε;
Η απάντηση είναι απλή...

Κάθε μέρα οφείλουμε τιμή στη γυναίκα!

Ετικέτες Technorati: 8 Μαρτίου,Παγκόσμια Ημέρα της γυναίκας

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Την προσεχή Κυριακή, 8 Μαρτίου 2009, Α´ Κυριακή των Νηστειών, η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την αναστήλωση των Ιερών Εικόνων, που αποτέλεσε τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας. Η εορτή αυτή καθιερώθηκε το 843 από την Αυτοκράτειρα Θεοδώρα, τον Υιό της Μιχαήλ τον Γ΄ και τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μεθόδιο τον Ομολογητή.

Περισσότερα για το θέμα αυτό, μπορείτε να διαβάσετε στο:

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΚΙΚΑΣ: Κυριακή της Ορθοδοξίας